ದಂಡುಪಾಳ್ಯ 2012 ರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅಪರಾಧ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ರಘು ಮುಖರ್ಜಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಥಾವಸ್ತುವು ' ದಂಡುಪಾಳ್ಯ ' ಎಂಬ ಕುಖ್ಯಾತ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ನ ನೈಜ-ಜೀವನದ ಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಾಜು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆಪಲ್ ಬ್ಲಾಸಮ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಬಹು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 100-ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ದಂಡುಪಾಳ್ಯ 2 ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಜುಲೈ 2014 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 24 ಮಾರ್ಚ್ 2016 ರಂದು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಾಜು ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಜುಲೈ 14, 2017 ರಂದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಯೋಗ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮತ್ತೆ ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದು, ವೆಂಕಟ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವಿದೆ. ದಂಡುಪಾಳ್ಯ 3 ಅನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಭಾಗ 2 ಬಹುತೇಕ ಒಂದೇ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾಗ 2 ರ ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಭಾಗ 3 ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ - ಮಹಿಳಾ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸದಸ್ಯೆ ರಘು ಮುಖರ್ಜಿ ರಘು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸುಶೀಲಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಕೊಠಾರಿ ಪಿ. ರವಿಶಂಕರ್ ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟರ್ ಚಲಪತಿಯಾಗಿ ಮಕರಂದ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ - ಗ್ಯಾಂಗ್ ಲೀಡರ್ ಆಗಿ ರವಿ ಕಾಳೆ - ಚಂದರ್ ಆಗಿ ಕೋಟಿ ತಿಮ್ಮನಾಗಿ ಜಯದೇವ್ ಮೋಹನ್ ಚಿಕ್ಕ ಮುನಿಯನಾಗಿ ಕರಿಸುಬ್ಬು ಮುನಿರಾಜು ಯತಿರಾಜ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಡ್ಯಾನಿ ಕುಟ್ಟಪ್ಪ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪ್ರಸನ್ನ ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟರ್ ಚಲಪತಿಯವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸುಧಾರಾಣಿ ಭವ್ಯಾ , ರಘುವಿನ ತಂಗಿ ಭವ್ಯ ಆಗಿ ದೊಡ್ಡಣ್ಣ ಭ್ರಷ್ಟ ವಕೀಲನಾಗಿ ಸುಶೀಲಾ ಅವರ ತಂದೆಯಾಗಿ ರಮೇಶ್ ಭಟ್ ಸುಶೀಲಾ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಾ ಶೆಣೈ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟರ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರೀಶ್ ರೈ ಪ್ರತೀಕ್ ಮುನಿಯ ಮೇಷ್ಟ್ರಾಗಿ ಬುಲೆಟ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಪ್ರದೀಪ ಗಧಾಧರ್ ಎಡಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತ್ ಕಾಶಿ == ತಯಾರಿಕೆ == ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಖ್ಯಾತ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ನ ನಾಯಕಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. == ವಿವಾದ == ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪು ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿಯು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು, ಅದರ ವಿಷಯವು ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಅದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿ ಪೂಜಾಗಾಂಧಿ ಟಾಪ್ ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಸೇನೆಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ "ಸಮಾಜ ವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವೈಭವೀಕರಣ" ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. "ನಿಘಂಟಿನ ಪ್ರಕಾರ, ನಗ್ನತೆ ಎಂದರೆ ನೀವು ಅಡಿಯಿಂದ ಮುಡಿಯವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಟ್ಟೆಯಿಂದಲೂ ಮುಚ್ಚಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಆದರೆ ಈ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಬೆನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ದೃಶ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಾಂಧಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == == ಬಿಡುಗಡೆ == ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ನಿಂದ "ಎ" ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇದು ದಂಡುಪಾಳ್ಯ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ 29 ಜೂನ್ 2012 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 25 ಜನವರಿ 2013 ಮತ್ತು 24 ಮೇ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪೂಜಾಗಾಂಧಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. == ವಿಮರ್ಶೆಗಳು == ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ ಡಿಎನ್‌ಎ "ವೀಕ್ಷಕರು ಪೂಜಾ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಅಥವಾ ... ಈ ಕುಖ್ಯಾತ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಚಲಪತಿಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಈಗ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಎದುರುನೋಡಬೇಕು ." ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ರೀಡಿಫ್.ಕಾಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3/5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ "ನಟನಾ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಮೇಕಪ್ ರಹಿತ ನೋಟದಿಂದ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. . . ರವಿಶಂಕರ್ ಪೋಲೀಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಗ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಕಿಂಗ್‌ಪಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಮಕರಂದ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ." ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3/5 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು, ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿ, "ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ ಪೂರ್ಣ ಗೌರವಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. . . ಮಕರಂದ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅದ್ಭುತ. ರವಿ ಕಾಳೆ ಅದ್ಭುತ. ರವಿಶಂಕರ್ ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ." ಚಿತ್ರಲೋಕ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದೆ, "ಬಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಬಾಲನ್‌ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದಂತೆ ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ..... . . ದಂಡುಪಾಳ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ರಿಸ್ಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ನಟಿಯಾಗಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನಮಾನವೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ರಿಸ್ಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಆಯಿತು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ." ಫಿಲ್ಮಿಬೀಟ್ ಹೇಳಿದ್ದು, "ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಪೂಜಾಗಾಂಧಿ ಚಿತ್ರದ ಜೀವಾಳ. ಆಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ನಟಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದವರೆಲ್ಲ, ಪೂಜಾ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಲು ಚಿತ್ರ ನೋಡಬೇಕು. ಆಕೆ ಬೀಡಿ ಸೇದುವ ರೀತಿ, ಕುಳಿತು ಡೈಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲೇಬೇಕು. ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹ ಭಾಷೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ವೇಷಭೂಷಣ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು, ಆಕೆಯ ಸ್ಕಿನ್ ಶೋ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಒಂದು ಔತಣವಾಗಿದೆ." ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಹೇಳುವಂತೆ "ಚಲನಚಿತ್ರವು ಕೆಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಂದ ಬಲಪಡೆದಿದೆ. ಗ್ಯಾಂಗ್‌ನ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಆಕೆಯ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಅಗ್ಗದ್ದು ಮತ್ತು ಬೇಡದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು, ಒಬ್ಬ ಸಾಧಾರಣ ನಾಯಕಿಯು ತನ್ನ ಇಮೇಜ್ ನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಅಂತಹ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲು ಒಪ್ಪಲು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಕ್ಲೀಷೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳು. ಮಕರಂದ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಮತ್ತು ರವಿ ಕಾಳೆ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ರವಿಶಂಕರ್ ಅವರ ಪೋಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದರೆ, ಇತರರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮೀರಿಸುತ್ತಾರೆ." == ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ == ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅದರ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ₹ 3 ಕೋಟಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಬಜೆಟ್‌ ಮುಂದೆ ₹ 40 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿ ಹಲವಾರು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 100-ದಿನಗಳನ್ನು ದಾಟಿತು. == ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಂಗತಿಗಳು == ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಕರಂದ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರಿಗೆ ಧಿಡೀರ್ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು, ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು 2 ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಟೈಮ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == ದಂಡುಪಾಳ್ಯ ೨ ದಂಡುಪಾಳ್ಯ ೩ ದಂಡುಪಾಳ್ಯ ೪ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == @ ಐ ಎಮ್ ಡಿ ಬಿ